اهمیت فسفر در جیره ی دام

اهمیت فسفر جیره دام

یکی از مهم‌ترین مسائلی که در پرورش دام‌ و طیور حائز اهمیت ویژه ایست،تغذیه و دریافت مواد غذایی با ترکیب مناسب در سایت پرورش است. اهمیت بالای مواد معدنی از جمله کلسیم و فسفر در جیره غذایی بالانس شده غیر قابل انکار است و کمبود هر یک از آن‌ها موجب بروز اختلالاتی در رشد و تولید مثل حیوان شده و خسارات جبران ناپذیری را به بارمی آورد.در این میان کلسیم و فسفر بیشترین مقدار را در بین مواد معدنی مورد نیاز بدن دارند.اهمیت کلسیم و‌فسفر در اثر عدم تعادل و یا کمبود این مواد در بدن، بیماری‌های مهمی مثل استئومالاسی، ریکتز، تب‌شیر، هموگلوبینوری بعد از زایمان، کاهش حرکات گوارشی، اختلالات تولید مثلی و …می باشد.همچنین کلسیم عامل مهم و اساسی در آزادسازی استیل کولین می‌باشد. همچنین کلسیم در انعقاد خون، قابلیت نفوذ‌پذیری جدار عروق و غشاءهای سلولی و ترشّح انسولین از لوزالمعده دارای نقش می‌باشد.فسفر به‌عنوان جزیی از پروتئین‌های هسته (DNA و RNA) در تمام ساختمان‌های حیاتی سلول صاحب نقش بوده و در ذخیره، انتقال و آزاد شدن انرژی مهمترین اهمیّت را داراست و این مسئولیت را در قالب ADP ، ATP و کراتین فسفات عضلات به انجام می‌رساند.اهمیّت فسفر در کنترل اسید و باز بدن نیز می باشد. فسفر در جذب و انتقال ترکیبات جذب شده از روده دارای نقش با اهمیّت بوده و متابولیت‌هایی وجود دارند که تا فسفریله نشوند،  قابلیت جذب را پیدا نمی‌کنند و نیز چربی‌های جذب شده به صورت فسفولیپیدها قابلیت انتقال می‌یابند.فسفر برای نشخوارکنندگان در تعادل pH شکمبه و نیز در تکثیر میکروفلور این عضو از اهمیّت خاصی برخوردار می‌باشد. علّت آن‌که این دو عنصر (کلسیم و فسفر) را با هم مورد بررسی قرار می‌دهند، نزدیکی آن‌ها با یکدیگر در مکان‌های جذب، ذخیره‌سازی و تصفیه گلومرولی کلیه ها می‌باشد .عامل ترسیب کلسیم و فسفر بر روی ماتریکس استخوانی آنزیم فسفاتاز قلیایی است.

منابع فسفر :

منابع فسفر در جیره طیور شامل منابع خوراکی حیوانی،گیاهی منابع معدنی می باشند.

• منابع گیاهی

اقلام گیاهی موجود در جیره شامل دانه های روغنی،دانه غلات، و… می باشد.فیتات، ذخیره اصلی فسفر در بسیاری از بافت­های گیاهی است. از آن جایی که جیره جوجه­ های گوشتی به طور عمده از منابع گیاهی تشکیل شده است بیشتر فسفر موجود در این اقلام به شکل فسفر فیتاته هستند میزان فسفر فیتاته هستند. میزانی از فسفر فیتاته که توسط پرنده مورد استفاده قرار می­گیرد بستگی به هیدرولیز فسفر فیتاته در دستگاه گوارش دارد.عوامل زیادی چون فعالیت فیتاز اقلام خوراکی جیره، میزان الیاف، کلسیم، فسفر و ویتامین D3، سن و نژاد پرنده بر قابلیت استفاده از فسفر اثرگذار هستند.

• منابع حیوانی

تعداد قابل توجهی از مواد خوراکی با منشأ حیوانی همچون پودر گوشت های مختلف،پودر ماهی،پودر استخوان و… به عنوان مکمل پروتئینی در جیره طیور استفاده می­شوند. پودر گوشت از فراوری
ضایعات لاشه کشتارگاه­ها تهیه می­شود و از اهمیت بالایی از نظر درصد پروتئین در دسترس جیره برخوردار است.این در حالیست که استفاده کلسیم و فسفر بعنوان مکمل این امکان را فراهم میدارد که میزان دقیق و خالص این مواد در جیره بصورت مشخص مورد استفاده قرارگیرد

• منابع معدنی فسفر.

منابع معدنی فسفر عموما از سنگ­های فسفات استخراج می­شوند. این سنگ ها با روش های شیمیایی و در ترکیب با مواد دیگر فرآوری شده و در جیره مورد استفاده قرار مب گیرند.سنگ­های فسفات به شکل های مختلف اورتوفسفات شامل مونوکلسیم فسفات، دی­ کلسیم فسفات، مونودی­ کلسیم فسفات، سنگ فسفات بدون فلوئور و مونوسدیم فسفات تغییر پیدا می­کنند .فسفر مصرفی جیره باید به شکل فسفات باشد تا بتواند توسط پرنده جذب بدن شود.
از این رو اهمیت مقدار موثر ترکیب کلسیم و فسفات در جیره دام و طیور به شکل مکمل و افزودنی به جیره اصلی غیر قابل انکار می باشد.